Abolicja dla nielegalnych studni głębinowych: Jak zalegalizować ujęcie wody bez opłat i kar?
18 sierpnia 2026 roku weszła w życie nowelizacja ustawy – Prawo wodne, wprowadza ona czasową abolicję dla właścicieli ujęć wód podziemnych wykonanych bez wymaganych pozwoleń czyli możliwosć zalegalizowania ujęć wód poziemnych powstałych przed 17 sierpnia br.
Do końca 2027 roku rolnicy, sadownicy, przedsiębiorcy oraz właściciele posesji mogą uregulować stan prawny swoich studni bez ponoszenia opłaty legalizacyjnej i bez ryzyka dotkliwych kar finansowych.
Do tej pory legalizacja urządzenia wodnego wykonanego samowolnie (tzw. samowoli wodnoprawnej) wiązała się z poważnymi konsekwencjami finansowymi - opłatą legalizacyjną. Nowelizacja Prawa wodnego czasowo zawiesza te bariery, oferując właścicielom tzw. „grubą kreskę”.
Główne korzyści programu abolicyjnego:
-
Brak opłaty legalizacyjnej: Do 31 grudnia 2027 r. nie trzeba wnosić standardowej opłaty legalizacyjnej (w 2026 roku wynosi ona 6 601,67 zł za każde urządzenie).
-
Brak kar administracyjnych: Właściciele zgłaszający ujęcie nie zostaną obciążeni karami za brak pozwolenia wodnoprawnego, które w standardowym trybie wynoszą od 5 000 zł do nawet 1 000 000 zł.
-
Moc wsteczna: Przepisy obejmują również postępowania w toku – sprawy wszczęte, lecz niezakończone prawomocną decyzją przed 18 sierpnia 2026 r., podlegają umorzeniu w części dotyczącej opłat i kar.
Podobne rozwiązania funkcjonowały już w przeszłości w polskim prawie wodnym, tj. art. 133 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo wodne, zgodnie z którym urządzenia wodne istniejące w dniu wejścia w życie ustawy nie wymagały pozwolenia wodnoprawnego na ich wykonanie. Ustawa ta zalegalizowała zatem wszystkie urzadzenia istniejące.
Ważne dla rolników i sadowników: Deszczownie, systemy nawadniania upraw czy intensywne pojenie inwentarza w większości przypadków przekraczają próg 5 m³/dobę. Jeśli ujęcie powstało bez formalności, obecna abolicja to jedyny moment, by zalegalizować je bez opłat legalizacyjnych.
Jak przebiega proces legalizacji krok po kroku?
Procedura wymaga skompletowania kompletnej dokumentacji techniczno-prawnej. Każde urządzenie wodne (np. każda pojedyncza studnia głębinowa, czy ujęcie) podlega odrębnemu wnioskowi:
Według szacunków Ministerstwa Infrastruktury w Polsce poza ewidencją działa do kilkudziesięciu tysięcy nieudokumentowanych ujęć głębinowych.
Zamiast aparatu represji postawiono na dialog – zniesienie barier finansowych ma zachęcić użytkowników do wyjścia z „szarej strefy”.
Choć termin upływa 31 grudnia 2027 roku, warto działać już teraz. Przygotowanie operatu wodnoprawnego (a w przypadku większych ujęć również wykonanie próbnych pompowań, określenie wydajności ującia oraz przygotowanie dokumentacji hydrogeologicznej ujęcia) oraz procedury urzędowe zajmują zwykle od kilka miesięcy.
Po zakończeniu okresu przejściowego powrócą wysokie opłaty legalizacyjne oraz wzmożone kontrole z ryzykiem kar sięgających milionowych kwot.
