25 kwietnia 2024

Gospodarka o obiegu zamkniętym

GOZ

Gospodarka o obiegu zamkniętym (GOZ), znana również jako gospodarka cyrkularna, to model ekonomiczny, zgodnie z którym gospodarka o obiegu zamkniętym stara się maksymalnie wydłużyć cykl życia produktów, materiałów i zasobów, minimalizując odpady oraz zużycie surowców naturalnych. Celem jest utrzymanie wartości produktów, materiałów i zasobów na jak najwyższym poziomie jak najdłużej, a po zakończeniu ich życia użytkowego, efektywne ich odzyskiwanie i recycling.

Gospodarka o obiegu zamkniętym - definicja

W prawodawstwie Unii Europejskiej termin „gospodarka o obiegu zamkniętym” jest używany do opisania ekonomicznego i produkcyjnego systemu, który jest zaprojektowany do minimalizacji odpadów i maksymalizacji ponownego wykorzystania, naprawy, odnowy i recyklingu istniejących materiałów i produktów. Choć termin ten jest powszechnie stosowany w strategiach UE, nie istnieje jedna, ścisła i uniwersalnie akceptowana definicja „gospodarki o obiegu zamkniętym” w przepisach UE.

W komunikatach Komisji Europejskiej „gospodarka o obiegu zamkniętym” jest opisywana jako system, w którym wartość produktów, materiałów i zasobów jest utrzymywana w gospodarce jak najdłużej, a generowanie odpadów jest minimalizowane. To podejście jest częścią szerszej strategii UE dotyczącej zrównoważonego rozwoju, która ma na celu przeciwdziałanie problemom takim jak kurczenie się zasobów naturalnych i negatywny wpływ człowieka na środowisko.

Gospodarka o obiegu zamkniętym w prawie

Pierwsze zapisy dotyczące gospodarki o obiegu zamkniętym zaczęły pojawiać się w dokumentach politycznych i strategiach rozwojowych na świecie w ostatnich dwóch dekadach. Na przykład:

Unia Europejska: Jednym z ważniejszych kamieni milowych było przyjęcie przez Unię Europejską "Pakietu gospodarki o obiegu zamkniętym" w grudniu 2015 roku. Pakiet ten składał się z planów działania i środków legislacyjnych mających na celu pomoc krajom członkowskim i przedsiębiorstwom w przejściu na bardziej zrównoważone modele gospodarcze. W 2020 roku Komisja Europejska przedstawiła nowy Plan działania dla gospodarki o obiegu zamkniętym, który jest jednym z głównych budulców Europejskiego Zielonego Ładu.


W prawie Unii Europejskiej kwestie dotyczące gospodarki o obiegu zamkniętym są regulowana przez różne akty prawne. Celem jest zwiększenie efektywności zasobowej i minimalizacja odpadów w celu promowania zrównoważonego rozwoju. Oto kilka kluczowych dyrektyw i rozporządzeń dotyczących tego tematu:

Z powyższych dokumentów wynikają dla Europy następujące cele:

  • Zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych: Efektywne zarządzanie zasobami i ograniczenie ilości odpadów przyczyniają się do redukcji emisji CO2 i innych gazów cieplarnianych.
  • Zwiększenie efektywności zasobowej: Przez maksymalizację wykorzystania materiałów i zasobów, gospodarka o obiegu zamkniętym zmierza do zmniejszenia zależności od surowców pierwotnych i zwiększenia efektywności zasobowej gospodarki.
  • Wsparcie dla innowacji i konkurencyjności: Rozwój technologii i innowacji w obszarze recyklingu i ponownego wykorzystania materiałów może prowadzić do nowych możliwości biznesowych i zwiększenia konkurencyjności europejskich przedsiębiorstw.
  • Ochrona środowiska naturalnego: Poprzez redukcję ilości odpadów trafiających na wysypiska i zmniejszenie zanieczyszczenia, gospodarka o obiegu zamkniętym przyczynia się do lepszej ochrony środowiska naturalnego i zasobów naturalnych.
  • Zwiększenie bezpieczeństwa dostaw: Zmniejszenie zależności od importowanych surowców przez zwiększenie ponownego wykorzystania i recyklingu wewnętrznych zasobów może przyczynić się do zwiększenia bezpieczeństwa dostaw i stabilności cen surowców.
  • Poprawa jakości życia i zdrowia publicznego: Redukcja zanieczyszczeń i odpadów ma bezpośredni wpływ na poprawę jakości powietrza, wody i gleby, co przekłada się na lepsze warunki życia i zdrowie obywateli.

Czym jest plan działania dla gospodarki o obiegu zamkniętym?

"Plan działania dla gospodarki o obiegu zamkniętym" (Circular Economy Action Plan) opublikowanym przez Komisję Europejską, zawiera kierunki i cele dla transformacji gospodarczej. Dotyczy on bardzo szerokiego kręgu zagadnień - zrzut spisu treści przedstawiam poniżej

Spis treści zaktualizowanego Action Plan

Pierwsza wersja planu została przyjęta w 2015 roku, a zaktualizowana wersja planu pochodzi z 2020 roku. Zaktualizowany plan jest bardziej ambitny i skupia się na zapobieganiu powstawaniu odpadów oraz na zapewnieniu, że zasoby są wykorzystywane w bardziej zrównoważony sposób. Oto jego główne cele:

  1. Stymulowanie trwałego wzrostu gospodarczego
    Plan ten ma na celu odłączenie wzrostu gospodarczego od wykorzystania zasobów, co jest zgodne z ambicjami UE dotyczącymi neutralności klimatycznej do 2050 roku i zwiększenia efektywności wykorzystania zasobów poprzez przekształcenie sposobu projektowania, produkcji i zużycia produktów.
    2. Promocja wydłużonego okresu użytkowania produktów
    Poprzez zachęcanie do projektowania produktów, które są trwalsze, łatwiejsze do naprawy i recyklingu. Dąży również do ograniczenia stosowania szkodliwych substancji, które mogą utrudniać recykling i ponowne użycie materiałów.
    3. Zmniejszenie ilości wytwarzanych odpadów
    Plan zawiera środki mające na celu ograniczenie ilości odpadów generowanych w UE, w tym zaostrzenie przepisów dotyczących niektórych jednorazowych produktów pochodzących z tworzyw sztucznych oraz promowanie inicjatyw mających na celu zmniejszenie marnowania żywności.
    4. Promowanie recyklingu
    Dążenie do poprawy efektywności systemów recyklingu i zwiększania jego poziomu.
    5. Ograniczenie emisji gazów cieplarnianych
    Przez efektywne wykorzystanie zasobów i minimalizację odpadów, action plan przyczynia się do redukcji emisji gazów cieplarnianych wytwarzanych przez sektor przemysłowy i zarządzanie odpadami.
    6. Wsparcie innowacji
    Promowanie innowacji w obszarze technologii przetwarzania, materiałów i modeli biznesowych, które wspierają idee gospodarki o obiegu zamkniętym.
    7. Międzynarodowa współpraca
    Rozszerzenie wpływu gospodarki o obiegu zamkniętym poza granice UE poprzez współpracę międzynarodową i wsparcie dla globalnych działań na rzecz zrównoważonego rozwoju.
    8. Edukacja i zaangażowanie obywateli
    Zwiększenie świadomości na temat korzyści płynących z gospodarki o obiegu zamkniętym oraz zachęcanie do zmiany zachowań wśród konsumentów i przedsiębiorstw.
    Plan działania dla gospodarki o obiegu zamkniętym odgrywa kluczową rolę w dążeniu Unii Europejskiej do osiągnięcia bardziej zrównoważonego, odpornego i konkurencyjnego gospodarczo systemu, który lepiej zarządza swoimi zasobami naturalnymi i minimalizuje wpływ na środowisko.

 

Autorka opracowania

 

Tekst:

Klaudia Pietryszyn
klaudia.pietryszyn@investeko.pl

UDOSTĘPNIJ

Zobacz także

newsletter

Zapisz się na newsletter

Współpracujący z nami klienci otrzymują comiesięczny newsletter. Znajdują się tam informacje o terminach związanych ze sprawozdawczością oraz informacje o planowanych zmianach prawnych, które mogą mieć wpływ na funkcjonowanie działalności. Z nami możesz być na bieżąco.